تعدیل قرارداد اختیار معامله چیست؟
در بازار اختیار معامله، مشخصات هر قرارداد مانند:
- قیمت اعمال
- اندازه قرارداد
- تاریخ سررسید
در زمان ایجاد قرارداد تعیین میشوند. اما گاهی رخدادهای شرکتی (Corporate Actions) باعث میشوند قیمت سهم پایه به صورت ناگهانی تغییر کند؛ در حالی که این تغییر ناشی از عرضه و تقاضا نیست.
یکی از مهمترین این رخدادها، پرداخت سود نقدی (DPS) است.
اگر پس از پرداخت سود نقدی هیچ تغییری در قراردادهای اختیار ایجاد نشود، ارزش قراردادها به شکل مصنوعی تغییر خواهد کرد و این موضوع عدالت بازار را از بین میبرد. به همین دلیل بورس مشخصات قراردادها را تعدیل میکند.
چرا سود نقدی باعث تعدیل اختیار معامله میشود؟
فرض کنید قیمت سهم قبل از مجمع برابر باشد با:
۱,۰۰۰ تومان
شرکت در مجمع تصویب میکند:
۱۲۰ تومان سود نقدی
در روز بازگشایی، قیمت تئوریک سهم تقریباً برابر خواهد بود با:
۸۸۰ تومان
در واقع ارزش شرکت کاهش پیدا نکرده است؛ بلکه بخشی از ارزش آن به صورت نقد بین سهامداران توزیع شده است.
اگر قیمت اعمال قراردادهای اختیار همچنان روی ۱,۰۰۰ تومان باقی بماند، اختیارها بدون هیچ دلیل اقتصادی ارزش خود را از دست میدهند.
برای جلوگیری از این اتفاق، بورس قیمت اعمال قراردادها را نیز تعدیل میکند.
قیمت اعمال چگونه تعدیل میشود؟
در سادهترین حالت:
قیمت اعمال جدید = قیمت اعمال قبلی − سود نقدی
مثال:
قیمت اعمال اولیه: ۱,۲۰۰ تومان
سود نقدی: ۱۵۰ تومان
در نتیجه:
قیمت اعمال جدید:
۱,۰۵۰ تومان
به این ترتیب، موقعیت اقتصادی دارنده اختیار معامله قبل و بعد از مجمع تقریباً یکسان باقی میماند.
آیا فقط قیمت اعمال تغییر میکند؟
در بیشتر موارد مربوط به تقسیم سود نقدی، تنها قیمت اعمال تعدیل میشود.
اما در برخی رخدادهای دیگر مانند:
- افزایش سرمایه از محل آورده
- افزایش سرمایه از محل سود انباشته
- تجزیه سهم (Stock Split)
ممکن است علاوه بر قیمت اعمال، اندازه قرارداد نیز تغییر کند.
نوع تعدیل همیشه توسط بورس و براساس دستورالعملهای مربوطه اعلام میشود.
آیا ارزش قرارداد اختیار معامله بعد از تعدیل تغییر میکند؟
خیر.
هدف از تعدیل این است که:
- نه خریدار سود غیرمنطقی کسب کند.
- نه فروشنده زیان غیرمنطقی متحمل شود.
بنابراین ارزش اقتصادی قرارداد قبل و بعد از تعدیل تقریباً ثابت باقی میماند و تنها مشخصات قرارداد با شرایط جدید سهم پایه هماهنگ میشود.
مثال واقعی
فرض کنید اختیار خریدی دارید با مشخصات زیر:
قیمت سهم: ۲,۰۰۰ تومان
قیمت اعمال: ۲,۱۰۰ تومان
شرکت تصمیم میگیرد:
۲۰۰ تومان سود نقدی پرداخت کند.
پس از بازگشایی:
قیمت سهم تقریباً به ۱,۸۰۰ تومان میرسد.
قیمت اعمال نیز به حدود ۱,۹۰۰ تومان تعدیل میشود.
در نتیجه، فاصله میان قیمت سهم و قیمت اعمال تقریباً مانند قبل باقی میماند و ارزش واقعی قرارداد حفظ میشود.
آیا معاملهگران باید کاری انجام دهند؟
خیر.
تمام فرآیند تعدیل توسط بورس انجام میشود و مشخصات جدید قراردادها در سامانه معاملات منتشر خواهد شد.
تنها نکته مهم این است که معاملهگران پس از مجمع، قبل از ثبت سفارش، مشخصات جدید قرارداد را بررسی کنند؛ زیرا قیمت اعمال قرارداد دیگر همان عدد قبلی نخواهد بود.
جمعبندی
پرداخت سود نقدی باعث کاهش قیمت تئوریک سهم در روز بازگشایی میشود. اگر قراردادهای اختیار معامله بدون تغییر باقی بمانند، ارزش آنها به صورت غیرواقعی تغییر خواهد کرد. به همین دلیل بورس قیمت اعمال قراردادهای اختیار را متناسب با سود نقدی تعدیل میکند تا ارزش اقتصادی قرارداد حفظ شود و هیچیک از طرفین معامله دچار سود یا زیان غیرمنطقی نشوند.
اگر قصد معامله اختیارهای نزدیک به زمان برگزاری مجمع را دارید، آشنایی با نحوه تعدیل قراردادها یکی از مهمترین نکاتی است که باید قبل از معامله بدانید.
